POVREDE I LEČENJE AHILOVE TETIVE

Ahilova tetiva je distalni pripoj velikog mišića lista, mišića koji nosi veliko opterećenje i pored mišića butine najvažniji je u održavanju uspravnog stava i suprostavlja se zemljinoj teži. Ona je najsnažnija tetiva u telu i dugačka je oko 15 cm. Vezuje mišiće listova (Gastrocnemius i Soleus) za petnu kost i ima veliku ulogu u procesu:

• Hodanja,
• Trčanja,
• Skakanja…

Mišići listova preko ahilove tetive rotiraju stopalo oko skočnog zgloba omogućavajući razne položaje poput stajanja na prstima ili pokrete poput odraza pri trčanju.

Dva najčešća oblika povreda

Upala ahilove tetive ili mesta gde se ona vezuje za petnu kost. Preterano naprezanje dovodi do toga da se mikronaprsline u tkivu tetive sabiraju do momenta dok ne počne sam upalni proces.

Tendinitis Ahilove tetive – akutna upala tetive, javlja se kao posledica istovremenog delovanja nekoliko faktora (veliko trenažno opterećenje, neravna podloga, nedovoljno odmora), nastaje otok tetive, koja je zadebljala i bolno osetljiva.

Entezitis Ahilove tetive upalni proces je lokalizovan na samom pripoju tetive za petnu kost. Ova tendinopatija je upornija od tendinitisa i zahteva duže lečenje. Udruženo sa ovim stanjem može biti i pojava retrokalkanealnog burzitisa.

Tendinoza Ahilove tetive – razvija se kao posledica hroničnih oštećenja tetive kada se upalni proces ne zaustavi u akutnoj fazi, rezultat je ponavljanih opterećenja na tetivi tokom dužeg vremena što stvara promenu strukture tetive, tetiva je zadebljala, tvrdja, prisutni su čvorići u tetivi, ovaj sindrom se javlja kod sportista srednjih godina i rekreativaca.

Pucanje ahilove tetive (delimično ili u potpunosti) ili njenog pripoja uz mišić. Ovaj slučaj se obično javlja posle manje povrede, ali dešava se iznenada kod veoma velikih naprezanja koja opterećuju ahilovu tetivu.

Faktori koji utiču na nastanak povrede

Najčešći faktori koji utiču na nastanak povrede Ahilove tetive su:

• Intezivna fizička aktivnost, posebno kod profesionalnih trkača ali i rekreativaca koji naglo počinju da treniraju,
• Upalu tetive češće imaju pronatori, to jest osobe sa ravnim tabanima kod kojih je svod stopala spušten,
• Slabije razvijeni mišići nogu, od butnih mišića do listova,
• Zgrčeni, nedovoljno istegnuti mišići zbog nedovoljnog zagrevanja, a potom i trčanja i istezanja
• Loš izbor patika i terena za trčanje
• Oboljenja kao što su reumatske bolesti ili osteoartritisi ( loša cirkulacija ili ubrzano propadanje hrskavica) daju tegobe bliže petnoj kosti.
• Vrhunski sportisti procentualno imaju češće probleme sa rupturama ( pucanjem ) tetive kao posledicom prevelikog opterećenja.
• Povrede ahilove tetive se češće dešavaju posle 30-e. godine života. Fizički aktivne osobe u većem procentu imaju tegobe u tetivi bliže mišiću, dok se kod fizički manje aktivnih osoba te tegobe lociraju bliže spoju ili na samom mestu pripoja na petnoj kosti.

Smatra se da od 5% do 33% sportista pre delimičnog ili potpunog pucanja tetive osete bol u listu potkolenice nakon napornog treninga koji najčešće prenebregnu. Ovo navodim zbog minimiziranja upozorenja koje samo telo sportiste šalje. Umesto da se tada jave lekaru, sportisti najčešće odu kod nekog masera ili još gore kod raznih nadrilekara i kostolomaca. Ne shvataju da pri tom ne samo što ugrožavaju svoju sportsku karijeru, ugrožavaju i svoje zdravlje u celini.

Oboljenja Ahilove tetive se javljaju u sportovima sa dosta trčanja i ponavljanim skokovima (fudbal, ragbi, rukomet, košarka). Tendinopatije (povrede tetive) pripadaju grupi sindroma prenaprezanja, odnosno posledica su nesrazmere izmedju trenažnih opterećenja i perioda odmora izmedju treninga.

Uzroci nastanka povrede mogu biti vezani za sportistu ili za uslove treninga

Unutrašnji uzroci (sportista) – deformiteti stopala stvaraju poremećaj biomehanike pri kretanju što rezultira povećanim opterećenjem Ahilove tetive (udubljeno stopalo, ravna stopala), zategnutost Ahilove tetive (smanjena fleksibilnost mišića gastroknemiusa), deformiteti potkolenice (takozvana O kolena) povećavaju mehanički stres na Ahilovoj tetivi.

Spoljašnji uzroci (uslovi treninga) – neadekvatna sportska obuća (istrošena ili neprimerena oprema), nepravilna podloga (previše tvrda ili neravna), česte promene podloge i nepravilno doziranje treninga (nagla forsiranja intenziteta i obima treninga, nedovoljno odmora izmedju trening sesija, nezagrejanost, preskaknje istezanja na kraju treninga).

Sportista se žali na postepen početak bolova u predelu Ahilove tetive – bolovi koji se javljaju na početku fizičke aktivnosti i smanjuju se tokom treninga. Kasnije se javlja jutarnja ukočenost i bolovi u predelu tetive koji nestaju nakon nekoliko koraka, ponekad se javlja i osećaj škripanja u predelu tetive. Dijagnoza se postavlja na osnovu podataka o početku bolesti i karakteristikama tegoba koje sportista oseća, kao i pregledom sportiste. Lokalno postoji otok tetive i osetljivost na dodir. Tačna dijagnoza se postavlja na osnovu ultrazvučnog pregleda tetive i eventualno magnetne rezonance.

Lečenje

Lečenje tendinitisa Ahilove tetive kao i tendinoze Ahilove tetive je neoperativno. Ako su simptomi intezivniji pacijent treba da hoda sa štakama i da nosi gipsanu čizmu ili plastičnu longetu. Lečenje se sprovodi modalitetima fizikalne terapije, u početku obavezno krioterapija tj hlađenje i primena nestereoidnih analgetika protiv bolova.

Indikovana je fizikalna terapija:

• elektroterapijom,
• ultrazvučna terapija,
• laseroterapija
• hidroterapija
• krioterapija
• kineziterapija

Preuzeto sa: www.drgaletic.rs