Kila (bruh, hernija)

Kila ili bruh (hernija) označava ispupčenje ili izlazak tkiva, najčešće creva ili masti pod kožu kroz prirodni ili stečeni otvor u trbušnom zidu. Nastaje zbog urođenih slabosti mekotkivnih struktura ili se razvija tokom života. Obično je locirana u preponama, oko pupka ili na mestu ranijeg operativnog zahvata. Lokacija određuje naziv kile.

Kod nekih ljudi postoje područja koja su slabija, a samim tim i sklonija hernijama. Uzročnici mogu biti naglo i izrazito mršavljenje ili senilna atrofija. Obično je uzrok povećanje unutrašnjeg trbušnog pritiska, zbog jakih fizičkih napora, opstipacije, jakog i dugog kašlja. Te pojave kod osoba koje imaju jak trbušni zid, ne stvaraju nikakve probleme, ali zato kod osoba koje imaju slab trbušni zid uzrokuju stvaranje hernija. Postoje i akutne hernije, koje se javljaju nakon jednog jačeg napora, koji uzrokuje iznenadno povećanje pritiska u trbušnom zidu, te stvaranje hernije.

Postoje spoljašnje i unutrašnje hernije. Spoljašnje su češće i manifestuju se na koži, dok se unutrašnje odnose na prolazak visceralnog organa iz trbušne u neku drugu šupljinu.

Vrste kila-hernija

PREPONSKA KILA

Čini 75% svih kila trbušnog zida i oko 25 puta je češća kod muškaraca nego kod žena. Ove kile delimo u dve odvojene grupe, direktnu i indirektnu. Obe se nalaze u preponi ali imaju različita polazišta. Oba tipa kila izgledaju slično kao ispupčenje u preponi, i nekad je teško razlučiti o kojem se obliku radi.

FEMORALNA KILA

Femoralni kanal je deo kroz koji prolaze femoralna arterija, vena i živac kada napuštaju trbušnu šupljinu i dolaze na natkolenicu. Ovo je normalno uzak prostor, ali nekada može biti tako velik da kroz njega prolaze organi trbušne šupljine. Ona se vidi kao ispupčenje ispod preponskog nabora u srednjoj liniji. Obično je češća kod žena i ima veći rizik komplikacija od ingvinalne kile.

PUPČANA KILA

Učestalost između (10-30%) često vidljive kod rođenja kao izbočenje u predelu oko pupka. Ovo se dešava kada se otvor na trbušnom zidu koji bi normalno trebao biti zatvoren ne zatvori u potpunosti. Ako je mala obično se zatvori do druge godine. One koje se ne zatvore ili su od početka velike treba operisati u dobu između 2 i 4 godine. Ova kila se može razviti i kod odraslih zbog slabosti u ovom delu prednjeg trbušnog zida ili kod žena nakon porođaja

VENTRALNA KILA

Operativne procedure na prednjem trbušnom zidu mogu kasnije dovesti do pojave kila na tom mestu. Po statistici mogućnost pojave nakon hirurškog zahvata je od 2 do 10 %.

SPIGELIEVA KILA

Dosta retka, nalazi se na spoljašnjem rubu m.rectus abdominis (ravnog trbušnog mišića), koji se nalazi na nekoliko centimetara bočno od srednje trbušne linije.

OBTURATORNA KILA

Ovo je ekstremno retka kila i javlja se obično kod žena. Kod ove kile sadržaj prolazi kroz obturatorni kanal. Budući da kod ove kile nema klasičnog izbočenja prvi znak postojanja ove kile mogu biti znakovi crevne opstrukcije (mučnina i povraćanje).

EPIGASTRIČNA KILA

Javlja se kao izbočenje u srednjoj trbušnoj liniji između pupka i donjeg rebrenog luka. Ova kila obično sadrži mast, a vrlo retko creva. Formira se u zoni relativne slabosti prednjeg trbušnog zida i često je bolna.

PREPONSKA KILA (hernia)

Na trbušnom zidu postoje mesta koja imaju predispozicije za razvoj kila zbog svoje anatomske građe. Jedno od takvih mesta je prepona. Ukoliko se kila nalazi u preponi govorimo o preponskoj kili (hernia ingvinalis). Ona može biti indirektna ili direktna.

Indirektna ingvinalna hernia nastaje zbog urođene slabosti unutrašnjeg ingvinalnog prstena i može se javiti u bilo kad tokom života. Otkriva se odmah po rođenju kod oko 1% dečaka i povezano je sa spuštanjem testisa u skrotum. Ingvinalna kila je locirana u donjim partijama trbuha upravo iznad prepone blizu pubične regije. Nekada može biti na obe strane i tada govorimo o bilateralonoj kili.

Direktna ingvinalna hernia je posledica slabosti dna ingvinalnog kanala i uglavnom se javlja kod starijih pacijenata jer sa starošću prednji trbušni zid slabi. Na tom je mestu trbušni zid prirodno je tanak. Retko se spušta u skrotum.

Simptomi hernije

• Izbočenje u preponi u stojećem stavu ili kod naprezanja
• Bol u preponi pri naporu
• Izbočina se može spustiti u mošnice kod muškaraca
• Bol, osećaj težine u preponi
  hernia

Ozbiljni simptomi koji traže hitno razrešenje

• Jak bol u preponi ili trbuhu
• Temperatura
• Ubrzano lupanje srca
• Nadutost trbuha
• Mučnina
• Povraćanje

Komplikacije kod hernija

• Kad kilna kesa sraste sa njenim sadržajem to dovodi do većeg bola, poremećaja kretanja crevnog sadržaja i može doći do uklještenja.

• Zapaljenje nastaje zbog poremećaja cirkulacije krvi u ispalim organima, povređivanja prilikom vraćanja kile u trbuh i zbog zastoja crevnog sadržaja. Zbog zapaljenja dolazi do zadebljanja kilne kese i sadržaja u njoj.

• Uklještenje ili inkarceracija je najčešća komplikacija. Kod uklještenja dolazi do prestanka prolaza crevnog sadržaja kroz creva koja se nalaze u kilnoj kesi. Tada nastupa ileus i gangrena creva. Kod uklještenja postoji bol najpre difuzan, a zatim je lokalizovan na predeo kile. Stolice i vetrova nema. Bolesnik povraća, ima muku i grčeve u trbuhu. Kasnije povraća sadržaj sa fekalnim mirisom. Stanje se pogoršava i neophodna je hitna hirurška intervencija.

Faktori rizika

Rizični faktori su: starost, pol (preponska kila je 10 puta češća kod muškaraca dok je femoralna kila češća kod žena), povećanje pritiska u trbušnoj šupljini zbog dizanja teških predmeta, poteškoća sa stolicom i uriniranjem zbog opstipacije, jaki i dugotrajni kašalj, debljina, trudnoća.

Tretman

Kila se u potpunosti može izlečiti samo operativno, a ovo je ujedno jedan od najčešćih operativnih zahvata.

Operativne zahvate možemo podeliti na: tenzijske, beztenzijske i laparoskopske.

Tenzijski zahvati se rade sa navlačenjem okolnog tkiva na kilni otvor nakon čega se stvara ožiljak koji sprečava povratak kile. Najpoznatije su hernioplastika po Bassiniju i Shouldiceu. Danas se rade samo kod mlađih pacijenata. Ovakav način rada ima veliki broj recidiva čak do 15%.

Beztenzijskie tehnike se izvode uz pomoć sintetičkog hirurškog materijala načinjenog u obliku mrežice. Mrežica je hirurški materijal koji može biti načinjen od: neresorptivnih materijala (polipropilena, goretexa), resorptivnih i kombinovanih materijala . Ove sterilne mrežice su meke, gipke, fleksibilne i prilagodljive telesnim pokretima. Mrežice su tako čvrste da odmah po ugradnji omogućuju povratak normalnim aktivnostima uključujući i sport. Mnoge varijante u obliku i veličini mrežica su moguće. Mrežice mogu biti u formi zakrpe koja ide preko ili ispod kilnog otvora ili u formi čepa koji idu u otvor kile. Mrežice koristimo u obe vrste ne tenzionih operacija kao i pri laparoskopskom operisanju kila.

Kila se razlikuje od pacijenta do pacijenta, tako da jedan sistem mrežica nije dobar za sve kile. Na osnovu anatomskog nalaza određujemo operativni zahvat i vrstu mrežice za svakog pacijenta pojedinačno.

LICHTENSTEINOVA METODA

Jedna od standardnih hirurških procedura koja se radi u lokalnoj anesteziji. Sam operativni tok ima dve faze. U prvoj fazi prikaže se kilna vreća i zbrine njen sadržaj. U drugoj fazi preko kilnog otvora postavi se mrežica. Prednost ove metode je što se radi u lokalnoj anesteziji i potpunosti prikaže mesto rada. Rez je dug oko 5 cm. Povrat kile nakon operativnog zahvata je od 4-7%.

TENSION FREE (PHS & UHS) – MESH TEHNIKA

Sigurni smo da je ovo “umetnost” u hirurgiji kila. Uspešna i jako efektivna metoda sa malim postoperativnim tegobama. PHS & UHS sistem je načinjem od dva sloja mrežica i izuzetno snažan.

Operaciju radimo u lokalnoj anesteziji sa malim rezom od 3 cm. Kad se kila nežnom disekcijom oslobodi, vrati se kroz otvor u nadležnu poziciju. Slabe tačke pokriju se sa posebno dizajniranom mrežicom nežno položenom kroz defekt. Otvor se pokriva iznutra što je najbolje mjesto za pozicioniranje mrežice. Posle ovog dodatna mrežica se uključuje preko defekta kao dodatno osiguranje. Budući da nema napetosti minimalna je postoperativna bol. Mogućnost povratka kile je zanemarivo mala (1 – 2%) u odnosu na druge tehnike uključujući standardnu (tenzionu metodu) ili laparoskopsku.

LAPAROSKOPSKA OPERACIJA KILE

Kod ovog hirurškog zahvata kilni defekt se pokriva mrežicom kroz trbuh. Ova operacija se radi u opštoj anesteziji. Instrumenti i laparoskop se uvode kroz trbušni zid. Umesto jednog reza, rade se četiri ili pet malih rezova u području oko kile. Optički instrument koji se uvodi kroz jedan od rezova naziva se laparoskop. On je dalje povezan sa video kamerom preko koje se prati operativni zahvat. Tako hirurg može videti kilu , okolna tkiva i organe na ekranu. Ovim instrumentima se pozicionira mrežica preko otvora i pričvrsti staplerom.

Postoperativna neugodnost je relativno mala, mogućnost povrata kile je od 10-11% i znatno veća nego u dva ranije opisana operativna postupka. Većina ljudi kod kojih se radi laparoskopska operacija mogu ići na kućnu negu isti dan. Oporavak traje od 1 do 2 nedelje. Uglavnom se radi kod pacijenata koji imaju kilu na obe strane. Ova metoda može biti alternativa otvorenom načinu.

Nedostatak ovog operativnog zahvata što se mora raditi u opštoj anesteziji, a i mogućnosti povreda unutrašnjih trbušnih organa su veće.

Cena ovog operativnog zahvata je znatno viša u odnosu na druge dve metode, jer se radi u opštoj anesteziji i koristi se skupa medicinska oprema.

Prevencija

Sledeći faktori mogu dovesti do smanjenja pojave bolesti

• ako ste preteški, gubitak težine
• redovno vežbanje drži mišiće trbuha jakim
• zagrevanje pre vežbe da se izbegne prenaprezanje mišića
• ne dižite teške stvari sami
• nosite zaštitni pojas ako morate sami nositi teške stvari
• jedite laku hranu da sprečite zatvor
• ako imate hronični kašalj prestanite pušiti