15.06.12 Sportsko srce

Sportsko srce

je povećanje srca koje se smatra normalnom adaptacionom promenom usled treninga. Pod sportskim srcem se podrazumeva zdravo povećano srce trenirane osobe.

Fiziološke i biohemijske karakteristike sportskog srca

  • Povećanje udarnog volumena
  • Povećanje mioglobina i glikogena u srcu
  • Povećana mogućnost potrošnje šećera i mlečne kiseline iz krvi
  • Smanjena frekvenca srca u miru i pri submaksimalnim opterećenjima

Umereno povećanje srca izazvaće sportske discipline pri kojima se metabolizam odvija na bazi anaerobnih i aerobnih procesa (npr. trčanje srednjih distanca).

Kada nastaje sportsko srce ?

Da li će se kod sportiste razviti sportsko srce zavisi od:

  • Vrste sportske discipline
  • Obima i inteziteta treninga
  • Dužine sposrtkog staža
  • Pola i konstitucije

Najveće povećanje srca se zapaža kod sportista u sportskim disciplinama, koje se izvode kontinuirano duže vreme na nivou stabilnog ili prividno stabilnog stanja, do nivoa anaerobnog praga. To su trčanje na duge pruge, trčanje na skijama, biciklizam, plivanje, triatlon, veslanje, vaterpolo i dr.

Razna istraživanja pokazala su da na razvoj srca snažno utiču obim i intezitet opterećenja. Promene na srcu su utoliko veće, ukoliko je duže vreme treniranja i veći intezitet.

Sportsko srce kod žena

Kod žena treniranih na izdržljivost, nađeno je manje povećanje zapremine i mase srca, nego kod muškaraca. Smatra se da su dimenzije leve komore kod sportskog srca žena za 11% manje nego kod muškaraca iste sportske discipline, godina, stepena utreniranosti i telesne mase; debljina zida je 23% manja, a masa leve komore za čak 31%.

Koncentrična i ekscentrična hipertrofija srca

U sportskim disciplinama koje zahtevaju znatna i/ili dominantna statička naprezanja, srce sportiste je hronično opterećeno pritiskom. Usled savladavanja velikog pritiska u krvnim sudovima zbog statičkog naprezanja, javlja se zadebljanje zida leve komore, tzv „koncentrična hipertrifija“. To je fiziološka adaptacija, koja u većini slučajeva ne ostavlja posledice u kasnijem životu sportiste. Srce sportiste koje je hronično opterećeno povećanim volumenom (kod sportskih disciplina dinamičke izdržljivosti) ima tzv. „ekscentričnu hipertrofiju“.

Kod obe hipertrofije broj mišićnih ćelija u miokardu se ne menja, nego se povećava debljina mišićnih vlakana, koja može da ide sve dok srce ne dostigne svoju kritičnu masu (za levu komoru iznosi 300-350g u odnosu na normalnu masu, koja iznosi oko 200g).

Razlike između sportista i onih koji se ne bave sportom

Dijametar srčanih šupljina je kao adaptacioni odgovor na fizičku aktivnost, prema sumirajućim rezultatima većine studija, povećan za oko 10% u odnosu na sedentarnu populaciju, sa prosečnom vrednošću od oko 54 mm, sto je još uvek u okviru granica normale postavljenih za opštu populaciju (gornja granica je 54mm). Međutim, vrednosti veće od 60 mm su ipak retke kada je zdravo sportsko srce u pitanju. 

Debljina srčanog mišića je u proseku veća za 15-20% u odnosu na sedentarnu populaciju, i prema većini studija iznosi oko 10.5 mm, sa svega 1% onih koji prelaze vrednost od 12 mm koja se smatra gornjom granicom ovog parametra za opštu populaciju. Zdravo sportsko srce ima najčešće debljinu zida manju od 13 mm. Najveće vrednosti pripadaju veslačima i kanuistima. 

Važno je napomenuti da je u sportskoj kardiologiji jedan od najznačajnijih faktora koji razlikuje zdravo sportsko od bolesnog srca simetričnost srčanih promena, kao i koncentričnost remodelinga. Asimetričnost i ekscentrični remodeling (proširenje komora ne prati debljanje srčanog mišića) govori u prilog patološkog stanja.

Ukupna masa leve komore je prema većini studija za 45-50% veća kod sportista u odnosu na sedentarnu populaciju, ali ipak njene vrednosti su kod svega 15-25% sportista veće od kriterijuma za hipertrofičnu kardiomiopatiju, oboljenje koje je najčešći uzrok iznenadnih srčanih smrti u sportu

(preuzeto iz „Teorija i metodika sportskog treninga “, prof.dr Franja Fratrić, 2006; “Sindrom sportskog src”, Dr Dejana Popovic, mr sci med, Institut za fiziologiju, Medicinski fakultet, Univerzitet u Beogradu) 

Izdvojeni tekstovi

Imaš komentar ili pitanje na ovaj tekst?

Pošalji nam email!

Saveti

Nudimo Vam niz korisnih i praktičnih saveta vezanih za trening u nadi da ćemo Vam na taj način pomoći da unapredite i poboljšate rezultate Vašeg vežbanja.